
2012 is een erg moeilijk jaar geweest voor de kantorenmarkt an sich. De politieke onzekerheid in Europa en in Nederland hebben hierin een grote rol gespeeld. De val van het kabinet halverwege 2012 heeft geleid tot een meerderheidskabinet in het laatste kwartaal van 2012. In de tussentijd heeft een gelegenheidsverbond het Lente-akkoord afgesloten om uiteindelijk te kunnen voldoen aan, wat nu blijkt, het begin van een groot aantal bezuinigingsrondes. De politieke onrust in combinatie met de bezuinigingen en hervormingen die in 2012 zijn ingezet hebben gezorgd voor een enorme terugval van het consumenten- en producentenvertrouwen. Zowel consumenten, het bedrijfsleven als de overheid hebben de hand op de knip gehouden waardoor Nederland langzaamaan in de volgende recessie gleed. Met onder andere als gevolg een recordaantal faillissementen, vele reorganisaties en een stijgend werkloosheidspercentage. De gevolgen op de Nederlandse kantorenmarkt laten zich raden. Een afname van het aantal opgenomen vierkante meters kantoorruimte, een stijgend aanbod, achterblijvende huuropbrengsten en een toename van de structureel leegstaande kantoorruimte. Dit werd deels veroorzaakt door de economische en politieke onrust, daarnaast speelde de nieuwe manier van werken een belangrijke rol.
Deze nieuwe manier van werken kenmerkt zich door enerzijds de wens van organisaties naar meer efficiëntie, meer flexibiliteit en meer service en anderzijds de manier van leidinggeven. De meer traditionele organisatievorm wordt in veel gevallen ingeruild voor de nieuwe organisatievormen die gebaseerd zijn op vrijheid, eigen regelruimte, zelfsturing, vertrouwen, innovatie en flexibiliteit. Deze termen vertalen zich naar het vastgoed doordat organisaties het vastgoed meer en meer in functie van de medewerker stellen dan van het proces. De functie van het vastgoed ondergaat een transitie naar een ontmoetingsruimte en verschillende werkplekken waar ieder type werk uitgevoerd kan worden. Efficiëntie is op meerdere manieren te bewerkstelligen maar wanneer het aankomt op het reduceren van kosten zien we voornamelijk dat organisaties kiezen voor het delen van voorzieningen en functies en door het samenvoegen van meerdere vestigingen. In 2012 is tevens de tendens dat gebruikers zowel flexibiliteit in het aantal vierkante meters, als in het huurcontract willen. Dit uit zich voornamelijk in het stijgend aantal aanbieders en nieuwe initiatieven van organisaties die op een flexibele wijze kantoorruimten aanbieden. Voornamelijk de multimodaal bereikbare locaties zijn erg in trek bij dit soort organisaties.
2012 stond ook in het teken van de ommekeer. Het was namelijk het jaar van bewustwording en reactief vermogen van de verschillende actoren op de kantorenmarkt. Een goed voorbeeld van de bewustwording in de vastgoedsector is het `convenant aanpak kantorenleegstand´. Daarnaast waren er nog talloze andere initiatieven om de leegstand aan te pakken, zoals transformatieprojecten, revolving funds, verevening en sloop- en herstructureringsfondsen. Tot op heden zijn dit uiterst interessante initiatieven gebleken en hebben deze initiatieven geleid tot ca. 400.000 vierkante meter onttrekkingen. De vraagterugval is echter het probleem op de kantorenmarkt. De leegstand is inmiddels gestegen tot 16% van de kantorenvoorraad en daarvan staat bijna de helft structureel leeg. Er zijn creatieve ideeën nodig en er moet een rem komen op uitbreiding om de kantorenmarkt weer gezond te krijgen. Een gezonde kantorenmarkt is een kantorenvoorraad die beter toegesneden is op de diverse gebruikersvragen qua kwaliteit, locaties, gebouwfunctionaliteit en omvang.
De herontwikkeling van leegstaande kantoren tot hotel, studentenhuisvesting en creatieve broedplaats is eindig en niet overal mogelijk. De `pareltjes` zijn binnenkort van een nieuwe bestemming voorzien en dan rest alleen nog maar sloop of een uiterst creatief idee om het resterend deel structureel leegstaande kantoren te vullen. Een aantal partijen, dat actief is op de kantorenmarkt, pleit inmiddels voor de sloop van kansloze kantoorpanden op monofunctionele locaties en een rem op de uitbreiding van de voorraad. De grond kan dan voor andere functies gebruikt worden, waardoor de waarde weer kan stijgen. Wanneer de vastgoedmarkt aan de beterende hand is, is een veel gehoord geluid dat we toe moeten naar verplicht parkmanagement, gebiedsfondsen bij nieuwe locaties en regionale sloopfondsen, gefinancierd met opbrengsten uit nieuwbouw en waardevermeerdering van de omgeving, doordat het kansloze vastgoed wordt gesloopt.
De Vastgoedrapportage is gebaseerd op een grote database met meerjarige gegevens over de regionale vastgoedmarkt.
Via deze website kunt u een selectie op maat maken uit deze database en zo uw eigen vastgoedrapportage samenstellen. Klik hiervoor op de button 'Stel Samen'!